---
title: "Model 5P w CBT: jak zbudować konceptualizację przypadku?"
description: "Model 5P w CBT krok po kroku: definicje pięciu P, pytania do sesji, przykład konceptualizacji przypadku i najczęstsze błędy początkujących terapeutów."

canonical_url: "https://nowewidoki.com/model-5p-w-cbt-jak-zbudowac-konceptualizacje-przypadku/"
markdown_url: "https://nowewidoki.com/model-5p-w-cbt-jak-zbudowac-konceptualizacje-przypadku.md"

type: "article"

section: "Superwizja"

breadcrumb:
  - name: "Nowe Widoki"
    url: "https://nowewidoki.com/"
  - name: "Superwizja"
    url: "https://nowewidoki.com/kategoria/superwizja/"
  - name: "Model 5P w CBT: jak zbudować konceptualizację przypadku?"
    url: "https://nowewidoki.com/model-5p-w-cbt-jak-zbudowac-konceptualizacje-przypadku/"

language: "pl-PL"

Author:
  Name: "Katarzyna Maruszewska"
  Website: "https://nowewidoki.com/"
  About the Author: "Jestem certyfikowaną psychoterapeutką i superwizorką CBT. Wykorzystuję najnowsze metody terapii poznawczo-behawioralnej i terapii schematów. Moja specjalność? Przekuwanie skomplikowanych teorii w praktyczne porady i rozwiązania! Jako ekspertka w dziedzinie nie tylko prowadzę praktykę kliniczną, ale również szkolę i superwizuję innych psychoterapeutów. Zapraszam Cię do czytania moich artykułów i kontaktu, jeśli potrzebujesz profesjonalnego wsparcia."

Date published: "2026-10-23T15:16:55+00:00"
Date modified: "2026-10-23T15:24:22+00:00"

Word count: 3119
Reading time in minutes: 15

Image: "https://nowewidoki.com/wp-content/uploads/2026/02/getty-images-dqkcklggwx0-unsplash_easy-resize.com_.jpg"

License: "Nowe Widoki. https://nowewidoki.com/ © 2026"
---

# Model 5P w CBT: jak zbudować konceptualizację przypadku?

![Model 5P w terapii CBT](https://nowewidoki.com/wp-content/uploads/2026/02/getty-images-dqkcklggwx0-unsplash_easy-resize.com_.jpg)

## Table of contents

- Czym jest model 5P w terapii poznawczo-behawioralnej?
- Pięć P – definicje i przykłady
  - Prosta reguła rozróżniania czynników
- Skąd pochodzi model 5P?
  - Czym różni się model 5P od modelu pięcioczęściowego?
- Jak zbudować konceptualizację przypadku w modelu 5P krok po kroku?
- Jakie pytania zadawać przy każdym P?
- Jak czynniki podtrzymujące przekładają się na plan terapii?
- Model 5P – przykład konceptualizacji
- Jak omówić formułowanie z klientem?
- Najczęstsze błędy w modelu 5P
- Kiedy warto zabrać formułowanie na superwizję
- Najczęstsze pytania FAQ

---

**Model 5P** to sposób porządkowania konceptualizacji przypadku w pięciu kategoriach: problem zgłaszany (*presenting problem*) oraz czynniki predysponujące (*predisposing*), wyzwalające (*precipitating*), podtrzymujące (*perpetuating*) i chroniące (*protective*). W terapii poznawczo-behawioralnej model 5P pomaga odpowiedzieć na pięć pytań: z czym osoba przychodzi, dlaczego teraz, co sprawia, że trudność trwa, i na czym można się oprzeć w procesie terapii.

Model 5P nie jest teorią zaburzeń ani metodą leczenia. To rama, którą terapeutka lub terapeuta CBT wypełnia treścią poznawczo-behawioralną: przekonaniami, regułami, błędnymi kołami i modelem konkretnego zaburzenia. Największą wartością modelu 5P dla osoby zaczynającej praktykę jest to, że wymusza pytanie o mechanizm podtrzymujący, a od tego mechanizmu zależy plan terapii.

W superwizji młodych terapeutów wraca jeden wzorzec: notatki z wywiadu są bogate, a formułowanie niepełne. Wiadomo, co wydarzyło się w życiu klientki, ale nie wiadomo, dlaczego jej się nie poprawia.**W artykule znajdziesz  definicję każdego z pięciu P, pochodzenie modelu, siedem kroków budowania formułowania, przykładowe pytania do sesji,  sześć najczęstszych błędów.**

> **Najważniejsze w skrócie**

- > Model 5P porządkuje informacje o kliencie w pięciu kategoriach: problem zgłaszany, czynniki predysponujące, wyzwalające, podtrzymujące i chroniące.
- > Czynniki podtrzymujące to procesy działające tu i teraz – w CBT są głównym celem interwencji.
- > Model 5P wywodzi się z psychiatrii i modelu biopsychospołecznego, a nie z samej terapii poznawczo-behawioralnej.
- > Model 5P to oś czasu przypadku, a model pięcioczęściowy Padesky i Mooney to zdjęcie jednego momentu. Model pięcioczęściowy zwykle trafia do rubryki czynników podtrzymujących.
- > Formułowanie w modelu 5P buduje się etapami przez kilka sesji, razem z klientem, i traktuje jako hipotezę do sprawdzania.

## Czym jest model 5P w terapii poznawczo-behawioralnej?

Model 5P w terapii poznawczo-behawioralnej to siatka konceptualizacji przypadku, która dzieli informacje o kliencie na problem zgłaszany oraz czynniki predysponujące, wyzwalające, podtrzymujące i chroniące. Model 5P łączy historię życia z tym, co dzieje się dziś, i pokazuje, który element trudności można zmienić w terapii.

Każdemu z pięciu P odpowiada jedno pytanie przewodnie. Tabela poniżej zbiera pytania i typowe treści, które w CBT trafiają do każdej rubryki.

| **P** | **Pytanie przewodnie** | **Główne wątki w pracy CBT** |
| --- | --- | --- |
| Problem zgłaszany | Z czym ta osoba przychodzi i jak to wygląda na co dzień? | objawy, ich nasilenie, wpływ na pracę i relacje, cele terapii |
| Czynniki predysponujące | Dlaczego właśnie ta osoba? | wczesne doświadczenia, przekonania kluczowe, reguły i założenia, temperament, obciążenia rodzinne |
| Czynniki wyzwalające (spustowe) | Dlaczego teraz? | zdarzenie krytyczne, strata, zmiana roli; także wyzwalacze wewnętrzne, np. doznanie z ciała przed atakiem paniki |
| Czynniki podtrzymujące | Co sprawia, że to trwa? | unikanie, zachowania zabezpieczające, ruminacja, wycofanie, reakcje otoczenia |
| Czynniki chroniące (ochronne) | Na czym można się oprzeć? | relacje, umiejętności, wartości, wcześniejsze doświadczenia radzenia sobie |

Polskie nazwy kategorii modelu 5P nie są ujednolicone w literaturze. Ten tekst używa nazw: problem zgłaszany, czynniki predysponujące, wyzwalające, podtrzymujące i chroniące.

## Pięć P – definicje i przykłady

**Problem zgłaszany (presenting problem)**

Problem zgłaszany w modelu 5P to opis trudności, z którą osoba przychodzi na terapię, w jej codziennej postaci: objawy, ich nasilenie i wpływ na pracę, relacje oraz zdrowie. W CBT problem zgłaszany zapisuje się jako listę problemów i celów, najlepiej słowami klienta i jeszcze bez interpretacji.

Przykład zapisu problemu zgłaszanego: „budzi się o czwartej i nie zasypia, od trzech miesięcy nie spotyka się ze znajomymi, chce wrócić do pracy na pełen etat”.

**Czynniki predysponujące (predisposing factors)**

Czynniki predysponujące w modelu 5P to wszystko, co zwiększa podatność danej osoby na trudność: wczesne doświadczenia, przekonania kluczowe, reguły i założenia, temperament, obciążenia rodzinne i biologiczne. Odpowiadają na pytanie „dlaczego właśnie ta osoba?”.

Czynniki predysponujące są w dużej mierze wnioskowaniem terapeuty, więc w pierwszych tygodniach terapii wpisuje się je ostrożnie, jako hipotezy. Przykład: dom, w którym uznanie trzeba było zdobyć osiągnięciami, i wyniesione z niego przekonanie „jestem warta tyle, ile robię”.

**Czynniki wyzwalające (precipitating factors)**

Czynniki wyzwalające w modelu 5P to zdarzenia lub zmiany, które bezpośrednio poprzedziły pojawienie się albo nasilenie trudności: strata, rozstanie, awans, przeprowadzka, choroba. Odpowiadają na pytanie „dlaczego teraz?”. Czynnikiem wyzwalającym bywa też bodziec wewnętrzny, na przykład kołatanie serca przed atakiem paniki.

Pytanie „dlaczego teraz?” najlepiej oddziela czynniki wyzwalające od predysponujących. Krytyczny ojciec był obecny przez całe życie klienta, ale do gabinetu klient trafia po rozwodzie.

**Czynniki podtrzymujące (perpetuating factors)**

Czynniki podtrzymujące w modelu 5P to procesy działające tu i teraz, które sprawiają, że trudność się utrzymuje: unikanie, zachowania zabezpieczające, ruminacja, wycofanie, reakcje otoczenia. W terapii poznawczo-behawioralnej czynniki podtrzymujące są głównym celem interwencji, bo – w przeciwieństwie do przeszłości – można jwpływać na nie bezpośrednio.

Jacqueline Persons (2008) nazywa te procesy mechanizmami, które wywołują lub podtrzymują problem. Dobrze zapisany czynnik podtrzymujący pokazuje funkcję zachowania: co daje od razu i co odbiera w dłuższej perspektywie.

**Czynniki chroniące (protective factors)**

Czynniki chroniące w modelu 5P to zasoby, które pomagają osobie radzić sobie z trudnością: bliskie relacje, umiejętności, wartości, poczucie humoru, wcześniejsze doświadczenia wyjścia z kryzysu. Odpowiadają na pytanie „na czym można się oprzeć?”.

Kuyken, Padesky i Dudley (2008) traktują zasoby klienta jako drogę do celów terapii, a nie uprzejmy dodatek do listy problemów. W praktyce czynniki chroniące zbiera się od pierwszej sesji, równolegle z trudnościami.

### Prosta reguła rozróżniania czynników

Selzer i Ellen (2014) proponują regułę dla początkujących, która porządkuje większość wątpliwości: to, co odległe w czasie, zwykle jest czynnikiem predysponującym, to, co niedawne – wyzwalającym, a to, co dzieje się na bieżąco – podtrzymującym. Czynnik, który pasuje do dwóch rubryk, nie jest błędem formułowania. Często jest wskazówką, jak historia klienta łączy się z jego teraźniejszością.

## Skąd pochodzi model 5P?

Model 5P wywodzi się z psychiatrii i z modelu biopsychospołecznego George’a Engela (1977). Siatki „czterech P” używano w szkoleniu lekarzy rezydentów psychiatrii. Priyanthy Weerasekera usystematyzowała ją w 1993 i 1996 roku, a wersję z piątym P – problemem zgłaszanym – spopularyzowali Macneil, Hasty, Conus i Berk (2012).

Model biopsychospołeczny Engela (1977) zakładał, że chorobę trzeba rozumieć przez splot czynników biologicznych, psychologicznych i społecznych, a nie wyłącznie biomedycznych. Siatkę 4P lub 5P często krzyżuje się z tymi trzema obszarami, co daje tabelę z kolumnami biologiczną, psychologiczną i społeczną.

Autorstwo siatki 4P często przypisuje się Priyanthy Weerasekerze, ale to uproszczenie. W artykule z 1993 roku Weerasekera sama opisała swój model jako rozwinięcie siatki powszechnie używanej przez rezydentów psychiatrii. Jej wkładem było usystematyzowanie siatki, dodanie wierszy o stylu radzenia sobie i o leczeniu oraz rozbicie obszaru psychologicznego na perspektywy behawioralną, poznawczą, psychodynamiczną i systemową. Weerasekera zaznaczała też, że nie trzeba wypełniać każdej kratki, a formułowanie jest procesem dynamicznym, nie gotową listą.

Macneil i współpracownicy (2012) opisali formułowanie z pięcioma P w artykule w *BMC Medicine*, który przekonywał, że sama diagnoza nie wystarcza do planowania interwencji w zdrowiu psychicznym. Z pochodzenia modelu wynika praktyczny wniosek: 5P nie jest metodą CBT, tylko ramą ponadnurtową, którą terapia poznawczo-behawioralna wypełnia własną treścią.

### Czym różni się model 5P od modelu pięcioczęściowego?

Model 5P porządkuje czynniki przypadku w czasie – od wczesnych doświadczeń po to, co dzieje się dziś. Model pięcioczęściowy Padesky i Mooney (1990) pokazuje powiązania między sytuacją, myślami, emocjami, zachowaniem i reakcjami ciała w jednym konkretnym momencie. Model 5P jest więc osią czasu, a model pięcioczęściowy – zdjęciem, bieżącym wycinkiem rzeczywistości pacjenta.

## Jak zbudować konceptualizację przypadku w modelu 5P krok po kroku?

Konceptualizację w modelu 5P buduje się etapami przez kilka pierwszych sesji. Najpierw powstaje lista problemów i celów, potem rozpisany jeden świeży epizod, następnie odpowiedź na pytanie „dlaczego teraz?”. Zasoby zbiera się równolegle, a historię rozwojową dopisuje ostrożnie, jako hipotezę. Na końcu całość łączy się w krótką narrację.

1. > Zbierz listę problemów i celów. Pierwsze sesje w modelu 5P służą zebraniu tego, z czym osoba przychodzi, w różnych obszarach życia: praca, relacje, zdrowie, codzienność. Bez interpretacji.
2. > Rozpisz jeden niedawny, konkretny epizod. Najlepiej z ostatniego tygodnia, z godziną i miejscem. Padesky (2020) proponuje, by przy każdej reakcji klienta zaznaczyć razem, czy pomaga, czy szkodzi – krótko- i długoterminowo. Tam, gdzie zachowanie krótko pomaga, a długo szkodzi, zwykle znajduje się czynnik podtrzymujący.
3. > Zadaj pytanie „dlaczego teraz?”. Odpowiedź na to pytanie wypełnia rubrykę czynników wyzwalających i oddziela je od predysponujących.
4. > Zbieraj czynniki chroniące od pierwszej sesji. Nie na końcu, żeby formułowanie wypadło pozytywnie, tylko równolegle z trudnościami.
5. > Wpisuj czynniki predysponujące ze znakiem zapytania. Wczesne doświadczenia, przekonania kluczowe i reguły to wnioskowanie, które pogłębia się w kolejnych tygodniach i powinno mieć oparcie w słowach lub zachowaniach klienta.
6. > Napisz formułowanie jako narrację. Selzer i Ellen (2014) zalecają, by po wypełnieniu siatki 5P napisać kilka zdań: od tego, co predysponuje, przez to, co wyzwoliło, i to, co podtrzymuje, po zasoby. Siatka służy do zebrania danych, a narracja sprawdza, czy rozumiesz związki między nimi.

Chcesz dowiedzieć się więcej na temat konceptualizacji w nurcie CBT. Przeczytaj: [jak stworzyć konceptualizację w terapii poznawczo-behawioralnej?](https://nowewidoki.com/jak-stworzyc-konceptualizacje-w-terapii-poznawczo-behawioralnej/)

## Jakie pytania zadawać przy każdym P?

Pytania do modelu 5P powinny odpowiadać na pytanie przewodnie każdej kategorii i brzmieć jak rozmowa, a nie ankieta. Poniższa lista pytań, to przykładowy zestaw praktycznych pytań.

**Problem zgłaszany** – Co sprawiło, że zgłasza się Pan/Pani właśnie teraz? – Jak wygląda zwykły dzień, kiedy jest gorzej? A kiedy trochę lepiej? – Co by się zmieniło, gdyby terapia pomogła? Po czym byłoby to widać?

**Czynniki predysponujące** – Jak w domu rodzinnym mówiło się o emocjach albo jak się o nich nie mówiło? -Czego wcześnie nauczył się Pan/nauczyła się Pani o sobie i o innych ludziach? – Czy ktoś w rodzinie miał podobne trudności? – Za co otrzymywało się uznanie, a za co krytykę?

**Czynniki wyzwalające** – Kiedy pojawiło się to po raz pierwszy i co jeszcze działo się wtedy w życiu? – Dlaczego szukanie pomocy przypada na ten moment, a nie pół roku temu?-  Co zwykle poprzedza gorszy dzień?

**Czynniki podtrzymujące** – Co Pan/Pani robi, kiedy zaczyna się robić trudno? Co to daje od razu, a co po tygodniu? – Czego Pan/Pani unika? – Co robi Pan/Pani, żeby nie wydarzyło się najgorsze? – Ile czasu zajmuje wracanie do tego w myślach? – Jak reagują bliscy?

**Czynniki chroniące** – Kiedy udało się poradzić sobie lepiej i co wtedy pomogło? – Kto jest po Pana/Pani stronie? – Co ludzie w Panu/Pani cenią? – Co jest dla Pana/Pani naprawdę ważne?

## Jak czynniki podtrzymujące przekładają się na plan terapii?

Czynniki podtrzymujące w modelu 5P wyznaczają cele interwencji w CBT: każdemu mechanizmowi podtrzymującemu odpowiada technika, która go przerywa. Unikanie prowadzi do ekspozycji lub aktywacji behawioralnej, zachowania zabezpieczające do eksperymentów behawioralnych, ruminacja do pracy nad ruminacją. Dlatego rubryka podtrzymujących powinna zawierać procesy, a nie cechy.

Różnicę między cechą a procesem widać na jednym przykładzie. „Niska samoocena” nie mówi nic o tym, co robić na sesji. „Unika zabierania głosu na zebraniach, więc nie zbiera dowodów, że inni słuchają jej z uwagą, i przekonanie o własnej nieważności się utrzymuje” – mówi bardzo dużo.

| **Czynnik podtrzymujący** | **Typowy kierunek interwencji w CBT** |
| --- | --- |
| unikanie sytuacji, ludzi, zadań | stopniowa ekspozycja, aktywacja behawioralna |
| zachowania zabezpieczające | eksperymenty behawioralne z rezygnacją z nich |
| ruminacja, zamartwianie się | praca nad ruminacją, odraczanie zamartwiania, trening uwagi |
| negatywne myśli automatyczne | restrukturyzacja poznawcza |
| wycofanie i bezczynność | planowanie aktywności |
| reakcje otoczenia, które wzmacniają problem | włączenie bliskich, praca nad asertywnością |

## Model 5P – przykład konceptualizacji

Przykład poniżej pokazuje pełne formułowanie w modelu 5P dla obniżonego nastroju po emigracji. Nie opisuje żadnej konkretnej osoby. To złożony, uproszczony wzorzec, który powtarza się w mojej pracy z kobietami z Polski mieszkającymi za granicą.

**Problem zgłaszany** w tym przykładzie to obniżony nastrój kilka miesięcy po przeprowadzce do Niemiec: brak energii, trudność ze wstawaniem rano, wycofanie z kontaktów, przerwany kurs językowy, coraz częstsze myśli o sobie z pogardą i poczucie, że „nic tu nie jest moje”.

**Czynnikami predysponującymi** w tym przykładzie są dom, w którym uznanie trzeba było zdobyć osiągnięciami, a odpoczynek bywał komentowany jako lenistwo, oraz hipotetyczne przekonanie „jestem warta tyle, ile robię” z regułą „nie mogę nikogo zawieść”. Przez lata ta reguła działała: dobre studia, odpowiedzialna praca, opinia osoby, na której można polegać.

**Czynnikiem wyzwalającym** w tym przykładzie jest przeprowadzka za partnerem, która odebrała klientce podstawy poczucia wartości: rolę zawodową, sieć przyjaciółek i swobodę w języku. Dyplom nie został od razu uznany, więc z dnia na dzień przestała być „tą kompetentną”.

**Czynniki podtrzymujące** w tym przykładzie tworzą błędne koło. Każdego ranka pojawia się myśl „i tak nic nie załatwię”, więc klientka zostaje w domu i nie zbiera doświadczeń sprawczości, co potwierdza przekonanie o własnej bezwartościowości. Wieczorami porównuje obecne życie z dawnym. Unika rozmów po niemiecku z obawy przed ośmieszeniem, więc język stoi w miejscu. Partner w dobrej wierze przejmuje sprawy urzędowe, co podtrzymuje poczucie bezradności.

**Czynnikami chroniącymi** w tym przykładzie są bliska relacja, w której można mówić otwarcie, wcześniejsze udane przejście przez dużą zmianę (wyjazd na studia do innego miasta), lubienie nauki i poczucie humoru, które wraca w lepsze dni.

Plan terapii wynika wprost z tego formułowania: aktywacja behawioralna z małymi zadaniami dającymi poczucie kompetencji, praca z ruminacją, eksperymenty behawioralne w sytuacjach językowych i rozmowa w parze o podziale spraw urzędowych. Wartość uczenia się z rubryki chroniących może stać się mostem z powrotem na kurs.

Kontekst migracyjny w tym przykładzie trafia aż do trzech rubryk modelu 5P. W superwizji często widzę, że czynniki społeczno-kulturowe – utrata statusu, język, samotność – są w formułowaniu pomijane albo zbywane jednym zdaniem. Szerzej piszę o tym w tekście o [emigracji i zdrowiu psychicznym Polek za granicą](https://nowewidoki.com/zdrowie-psychiczne-polek-na-emigracji-przewodnik/).

## Jak omówić formułowanie z klientem?

Formułowanie w modelu 5P najlepiej omawiać z klientem stopniowo i wspólnie: rysować na jednej kartce w trakcie sesji, zaczynać od jednego świeżego epizodu, używać słów klienta i każdy element podawać jako propozycję do sprawdzenia. Zasoby powinny pojawić się zawsze, a na koniec warto zapytać, jak to jest zobaczyć siebie na papierze.

Reakcje klientów na formułowanie nie są przewidywalne. Pain, Chadwick i Abba (2008) opisali je jako złożone i zmieniające się w czasie, a Kuyken i współpracownicy (2008) przywołują badania, w których część klientów czuła się zrozumiana, a część przytłoczona lub zasmucona. Duża część tej różnicy zależy od sposobu omawiania:

- rysujcie razem, na jednej kartce, w trakcie sesji,
- używaj słów klienta, nie podręcznikowych,
- zacznij od jednego świeżego epizodu, a historię dodawaj później,
- każdy element podawaj jako propozycję i pytaj, czy pasuje,
- zawsze dołóż zasoby,
- zaproponuj klientowi kopię formułowania.

## Najczęstsze błędy w modelu 5P

Najczęstsze błędy początkujących terapeutów w modelu 5P to mylenie czynników predysponujących z wyzwalającymi, lista bez połączeń między rubrykami, nadmiar szczegółów, cechy zamiast procesów w rubryce podtrzymujących, pominięte zasoby i formułowanie, które nie prowadzi do planu terapii. Każdy z tych błędów widuję regularnie w superwizji.

1. > Mylenie czynników predysponujących z wyzwalającymi. Krytyczna matka trafia do rubryki wyzwalających, bo „od tego się zaczęło”. Pytanie „dlaczego teraz?” zwykle porządkuje to w minutę.
2. > Lista zamiast połączeń. Każda rubryka modelu 5P jest wypełniona, a między nimi nic. Eells (2010) zauważa, że słabsze formułowania są ogólnikowe, wyciągają wnioski bez oparcia w danych albo przeskakują od razu do leczenia.
3. > Nadmiar szczegółów. Selzer i Ellen (2014) przestrzegają przed formułowaniem przeładowanym i przed zamartwianiem się, do której kratki coś „naprawdę” należy.
4. > Cechy zamiast procesów w rubryce podtrzymujących. „Perfekcjonizm” to etykieta. „Poprawia raport do drugiej w nocy, więc nigdy nie sprawdza, co by się stało, gdyby oddała wersję dobrą, a nie idealną” – to mechanizm.
5. > Zasoby dopisane na koniec albo wcale.
6. > Formułowanie, które nie prowadzi do planu. Ładnie napisane, odłożone do teczki i nieotwierane do końca terapii. Jeśli interwencji z planu nie da się połączyć z żadną pozycją w rubryce podtrzymujących, formułowanie wymaga modyfikacji.

## Kiedy warto zabrać formułowanie na superwizję

Formułowanie w modelu 5P warto zabrać na superwizję, gdy terapia stoi w miejscu mimo poprawnie stosowanych technik, gdy formułowanie nie zmieniło się od pierwszej wersji albo gdy nie potrafisz wskazać żadnego mechanizmu podtrzymującego. Samodzielna praca ma granicę, bo najtrudniej zobaczyć to, czego się nie widzi.

Inne sygnały, że czas na „drugą parę oczu”:

- klient reaguje na formułowanie wycofaniem, smutkiem albo przestaje przychodzić,
- w przypadku pojawia się trauma, złożony PTSD, ryzyko samookaleczeń lub myśli samobójcze,
- w Tobie budzą się silne emocje wobec klienta – irytacja, bezradność, potrzeba ratowania.

Ostatni sygnał łatwo zbagatelizować. A to często on podpowiada, że formułowanie trzeba uzupełnić o relację terapeutyczną.

Superwizja formułowania nie polega na tym, że ktoś poda Ci „prawidłową” wersję. Kuyken, Padesky i Dudley (2008) wskazują, że współpraca pomaga wyłapać błędy rozumowania, których nie widać od środka. W superwizji pracujemy na Twoim materiale: sprawdzamy, które wnioski mają oparcie w danych, gdzie brakuje mechanizmu i jak przełożyć formułowanie na kolejne sesje.

Jeśli chcesz przyjrzeć się swoim formułowaniom razem z kimś, zapraszam Cię na [superwizję dla terapeutów CBT](https://nowewidoki.com/superwizja-cbt/)w Nowych Widokach. Możemy usiąść nad Twoim przypadkiem takim, jaki jest – z lukami, znakami zapytania i niepewnością – i bez pośpiechu sprawdzić, co go podtrzymuje i dokąd może prowadzić terapia.

## Najczęstsze pytania FAQ

**Czym różni się model 5P od modelu pięcioczęściowego?** Model pięcioczęściowy Padesky i Mooney pokazuje powiązania między sytuacją, myślami, emocjami, zachowaniem i reakcjami ciała w jednym momencie. Model 5P porządkuje czynniki przypadku w czasie: od predysponujących, przez wyzwalające i podtrzymujące, po chroniące. W praktyce model pięcioczęściowy często wpisuje się do rubryki czynników podtrzymujących.

**Czy model 5P jest metodą terapii poznawczo-behawioralnej?** Nie. Model 5P to ponadnurtowa rama, która wyrosła z psychiatrii i modelu biopsychospołecznego. W CBT wypełnia się ją treścią poznawczo-behawioralną: przekonaniami, regułami, mechanizmami podtrzymującymi i modelami konkretnych zaburzeń.

**Ile czasu zajmuje zbudowanie formułowania w modelu 5P?** Pierwszą wersję formułowania w modelu 5P zwykle da się naszkicować po kilku sesjach diagnostycznych. Czynniki predysponujące pogłębia się przez kolejne tygodnie, a całość aktualizuje w trakcie terapii.

Bibliografia:

1. Easden, M. H., & Kazantzis, N. (2018). Case conceptualization research in cognitive behavior therapy: A state of the science review. *Clinical Psychology Review*.
2. Eells, T. D. (2010). The unfolding case formulation: The interplay of description and inference. *Pragmatic Case Studies in Psychotherapy, 6*(4).
3. Engel, G. L. (1977). The need for a new medical model: A challenge for biomedicine. *Science, 196*(4286), 129–136. https://doi.org/10.1126/science.847460
4. Kuyken, W., Fothergill, C. D., Musa, M., & Chadwick, P. (2005). The reliability and quality of a cognitive case formulation. *Behaviour Research and Therapy, 43*(9), 1187–1201. https://doi.org/10.1016/j.brat.2004.08.007
5. Kuyken, W., Padesky, C. A., & Dudley, R. (2008). The science and practice of case conceptualization. *Behavioural and Cognitive Psychotherapy, 36*(6), 757–768. https://doi.org/10.1017/S1352465808004815
6. Kuyken, W., Padesky, C. A., & Dudley, R. (2009). *Collaborative case conceptualization: Working effectively with clients in cognitive-behavioral therapy*. Guilford Press.
7. Macneil, C. A., Hasty, M. K., Conus, P., & Berk, M. (2012). Is diagnosis enough to guide interventions in mental health? Using case formulation in clinical practice. *BMC Medicine, 10*, 111. https://doi.org/10.1186/1741-7015-10-111
8. Padesky, C. A. (2020). Collaborative case conceptualization: Client knows best. *Cognitive and Behavioral Practice*. https://doi.org/10.1016/j.cbpra.2020.06.003
9. Padesky, C. A., & Mooney, K. A. (1990). Presenting the cognitive model to clients. *International Cognitive Therapy Newsletter, 6*, 13–14.
10. Pain, C. M., Chadwick, P., & Abba, N. (2008). Clients’ experience of case formulation in cognitive behaviour therapy for psychosis. *British Journal of Clinical Psychology, 47*, 127–138.
11. Persons, J. B. (2008). *The case formulation approach to cognitive-behavior therapy*. Guilford Press.
12. Selzer, R., & Ellen, S. (2014). Formulation for beginners. *Australasian Psychiatry*.
13. Weerasekera, P. (1993). Formulation: A multiperspective model. *Canadian Journal of Psychiatry, 38*(5), 351–358. https://doi.org/10.1177/070674379303800513
14. Weerasekera, P. (1996). *Multiperspective case formulation: A step towards treatment integration*. Krieger.
15. Zivor, M., Salkovskis, P. M., & Oldfield, V. B. (2013). If formulation is the heart of cognitive behavioural therapy, does this heart rule the head of CBT therapists? *The Cognitive Behaviour Therapist*.

---

*Generated: 2026-10-23 15:25 (UTC)*