# Zaburzenia osobowości – nowe podejście w klasyfikacji ICD-11

*Canonical URL: https://nowewidoki.com/zaburzenia-osobowosci-nowe-podejscie-w-klasyfikacji-icd-11/*

- **SEO Title:** Zaburzenia osobowości - nowe podejście w klasyfikacji ICD-11
- **SEO Description:** ICD-11 zmienia klasyfikację zaburzeń osobowości.Poznaj nowe kryteria diagnozy zaburzeń osobowości oraz ich znaczenie dla pacjentów i specjalistów

![Zaburzenia osobowości nowa klasyfikacja według ICD 11](https://nowewidoki.com/wp-content/uploads/2022/04/adobestock_115166044-nowe-widoki.jpeg)

**Osobowość**to całokształt mechanizmów psychologicznych, temperament, inteligencja oraz zdolności adaptacyjne. Jeśli zmagamy się z wieloletnimi trudnościami w relacjach, radzeniu sobie z emocjami i ogólnym funkcjonowaniu, możliwe, że potrzebna jest diagnoza w zakresie zaburzeń osobowości. Ale jak odróżnić problemy psychologiczne od głębokich problemów osobowościowych? Z odpowiedzią przychodzi nowa klasyfikacja ICD-11, która charakteryzuje się nowym podejściem do diagnozowania zaburzeń osobowości.

## **Czym właściwie są zaburzenia osobowości?**

[**Zaburzenia osobowości**](https://nowewidoki.com/zaburzenia-osobowosci-skuteczne-leczenie-i-terapia/)to **utrwalone wzorce myślenia, odczuwania i zachowania**, które znacząco odbiegają od norm kulturowych i powodują trudności w codziennym funkcjonowaniu. Zaburzenia osobowości definiujemy, jako zakorzenione i utrwalone wzorce przejawiające się **w mało elastycznych reakcjach na różnorodne sytuacje** społeczne lub indywidualne.

Szacuje się, że dotykają one około 12% populacji ogólnej i aż 50% pacjentów psychiatrycznych.

## **Nowe podejście. Diagnoza w ICD-11 – co się zmieniło?**

Dotychczasowa klasyfikacja ICD-10 wyróżniała kilka konkretnych typów zaburzeń osobowości, np. [**osobowość borderline**](https://nowewidoki.com/osobowosc-borderline-przyczyny-objawy-i-leczenie-zaburzenia-osobowosci/) czy schizoidalną. Nowa klasyfikacja ICD-11 wprowadza zupełnie inne podejście, skupiając się na:

1. **Nasileniu zaburzenia – od łagodnego do ciężkiego**
2. **Dominujących cechach osobowości**

To ważna zmiana, która może mieć ogromny wpływ na diagnozę i leczenie.

### **Nasilenie zaburzenia**

W ICD-11 wyróżniono trzy stopnie nasilenia zaburzeń osobowości:

- łagodne,
- umiarkowane,
- ciężkie.

Dodatkowo wprowadzono kategorię „trudności osobowościowych”, która nie jest jeszcze pełnoobjawowym zaburzeniem.

Jako pacjent możesz zastanawiać się, jakie to ma znaczenie? Otóż określenie nasilenia pozwala lepiej dostosować leczenie i ocenić rokowania. Osoba z łagodnym zaburzeniem będzie potrzebowała innego podejścia terapeutycznego niż ktoś z ciężkim zaburzeniem osobowości.

### **Cechy osobowości – domeny**

W oparciu o ICD-11 wyróżnia pięć głównych cech osobowości, które mogą być dominujące u osób z zaburzeniami.

Główne domeny lub wzorce domen to:

**6D11.0 Negatywna afektywność** – tendencja do doświadczania szerokiego zakresu negatywnych emocji, z częstą labilnością emocji i słabą ich regulacją.

**6D11.1 Oderwanie od rzeczywistości –**tendencja do utrzymywania dystansu interpersonalnego oraz dystansu emocjonalnego, np. rezerwa, dystans, ograniczona ekspresja.

**6D11.2 Dyssocjalność –**tendencja do egocentryzmu, np. poczucie uprawnienia, oczekiwanie podziwu oraz brak empatii, lekceważenie praw i uczuć innych.

**6D11.3 Rozhamowanie –**tendencje do pochopnego działania zgodnie z natychmiastowymi bodźcami zewnętrznymi lub wewnętrznymi, bez uwzględniania negatywnych konsekwencji.

**6D11.4 Anankastia –**koncentracja na własnych sztywnych standardach postępowania, kontrolowanie własnego i cudzego postępowania oraz sytuacji.

**6D11.5 Wzorzec typu borderline –**wszechobecna niestabilność relacji interpersonalnych, obrazu siebie i emocji oraz wyraźna impulsywność np. gorączkowe staranie się, aby uniknąć porzucenia, powielanie niestabilnych i intensywnych relacji.

Jeżeli jesteś pacjentem lub pacjentką, zrozumienie własnych dominujących cech może pomóc ci lepiej poznać siebie i swoje reakcje w trudnych sytuacjach.

Terapeut(k)a, znając specyfikę cech pacjenta, może lepiej dopasować styl pracy, komunikacji i cele terapii. Na przykład w przypadku wysokiej negatywnej afektywności kluczowa będzie nauka regulacji emocji, zaś przy tendencji do oderwania od rzeczywistości – trening umiejętności interpersonalnych.

## **Case study – nowy opis przypadków zaburzeń osobowości. Kryterium według ICD11**

Wcześniej przy opisywaniu zaburzeń osobowości stosowano jednoznaczne, zamknięte określenia np. zaburzenia narcystycznego, bez pozostawienia przestrzeni na odcienie nasileń zaburzenia. Zgodnie z ICD-11 natomiast mówimy o domenach, tj. o dominującej grupie cech osobowości – co nadal pozwala na jasną diagnostykę, jednak zarazem daje więcej elastyczności i możliwości bardziej niuansowaniach opisów.

Oto kilka przykładów, jak określone kryteria diagnostyczne w ICD-11 mogą być stosowane w praktyce:

29-letnia kobieta z ciężkim zaburzeniem osobowości, wzorcem borderline i dominującymi cechami negatywnej uczuciowości, rozhamowania i dyssocjalności.

36-letni mężczyzna z łagodnym zaburzeniem osobowości i dominującymi cechami negatywnej uczuciowości i oderwania.

26-letni mężczyzna z ciężkim zaburzeniem osobowości i dominującymi cechami dyssocjalności, rozhamowania i oderwania.

19-letnia kobieta z trudnościami osobowościowymi (poniżej progu zaburzenia) i dominującymi cechami negatywnej uczuciowości i anankastyczności.

## **Co to oznacza dla pacjentów? Stopniowe odchodzenie od ICD-10**

W ICD-11 koncentrujemy się na globalnym poziomie nasilenia zaburzenia i pięciu głównych cechach osobowości. Zmiany w klasyfikacji zaburzeń pozwalają specjalistom na sprawniejszą ocenę funkcjonowania osobowości, określenie nasilenia zaburzenia i wskazanie dominujących cech. **Międzynarodowa klasyfikacja chorób ICD-11** może przynieść wiele korzyści:

1. bardziej precyzyjna diagnoza,
2. lepsze dostosowanie leczenia,
3. mniejsza stygmatyzacja (odejście od „etykietowania” konkretnymi typami zaburzeń),
4. większa elastyczność w ocenie zmian w czasie.

Jako psychoterapeutka dostrzegam zalety tego podejścia. Przede wszystkim, ICD-11 nie skupia się na konkretnych kategoriach zaburzeń (jak np. osobowość borderline czy antyspołeczna) ale ocenia ogólny poziom dysfunkcji osobowości. Może on być łagodny, umiarkowany lub ciężki – w zależności od tego, jak bardzo dysfunkcyjne są relacje interpersonalne, postrzeganie siebie i innych, zdolność do kontroli impulsów itp.

To podejście lepiej odzwierciedla rzeczywistość kliniczną, w końcu dwóch pacjentów z tą samą „etykietą” diagnostyczną może prezentować zupełnie inny poziom trudności. Dzięki ocenie nasilenia zaburzenia, psychoterapeut(k)a lub psycholog/psycholożka wie, czy pacjent/ka wymaga intensywnej, specjalistycznej terapii (przy ciężkim zaburzeniu), czy wystarczy łagodniejsza forma wsparcia psychologicznego (przy lżejszych zaburzeniach).

## **Podsumowanie**

Nowa klasyfikacja zaburzeń osobowości w ICD-11 to krok w kierunku bardziej spersonalizowanego podejścia do diagnozy i leczenia. Jako pacjent/ka, możesz oczekiwać bardziej precyzyjnej oceny swojego stanu i lepiej dostosowanej terapii.

Pamiętaj, że diagnoza zaburzeń osobowości to nie wyrok, ale punkt wyjścia do pracy nad sobą. Twoje unikalne cechy mogą być zarówno źródłem trudności, jak i siły – wszystko zależy od tego, jak nauczysz się je wykorzystywać. Nowa klasyfikacja daje większe możliwości dostosowania terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta.

Łącz wiedzę o ICD‑11 z praktyczną konceptualizacją przypadku – zapisz się na[superwizję CBT](https://nowewidoki.com/superwizja-cbt/).

Bibliografia:

Gałecki, Piotr (2022), *Badanie Stanu Psychicznego Rozpoznania Według ICD-11*, Edra Urban & Partner

Pan, Bing, Wang, Wei (2024), *Practical implications of ICD-11 personality disorder classifications*, BMC Psychiatry:

[https://bmcpsychiatry.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12888-024-05640-3](https://bmcpsychiatry.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12888-024-05640-3)

(dostęp listopad 2024)

5/5 - (7)

---

*Generated: 2026-06-12 21:04 (UTC)*