W dzisiejszym artykule zgłębimy temat ambiwertyków, osób, które wymykają się tradycyjnemu podziałowi na introwertyków i ekstrawertyków. Przyjrzymy się bliżej temu trzeciemu typowi osobowości, analizując jego cechy charakterystyczne i wpływ na codzienne życie. Zbadamy, co wyróżnia ten typ osobowości i jak manifestuje się w różnych aspektach funkcjonowania.
Kim jest ambiwertyk?
Pojęcie “ambiwersja” (także: “ambiwertyzm”; ang. ambiversion) w psychologii osobowości odnosi się do osób, które nie wykazują wyraźnej dominacji cech introwertycznych lub ekstrawertycznych. W piśmiennictwie anglojęzycznym funkcjonują terminy ambiversion (dla zjawiska) oraz ambivert (dla opisu osoby). Według niektórych badań ambiwertycy mogą stanowić większość społeczeństwa – szacuje się, że nawet dwie trzecie wszystkich ludzi na świecie może należeć do tej kategorii.
Ambiwertyk to osoba, która możę wykazywać zarówno cechy introwertyka, jak i cechy ekstrawertyka, co oznacza, że potrafi dostosować swoje zachowanie do konkretnej sytuacji. W psychologii ambiwersja nie jest postrzegana jako brak jednej, dominującej cechy osobowości, ale jako elastyczność w przejawianiu poszczególnych cech. Ambiwertyk potrafi odnaleźć się zarówno w sytuacjach towarzyskich, jak i w samotności, czerpiąc korzyści z obu tych doświadczeń.
Ambiwertyk w kontekście typów osobowości
W modelach cechowych osobowości ambiwertyczne są traktowane jako zakres wyników pośrednich w wymiarze ekstrawersji, zależny od przyjętej operacjonalizacji. Hans Eysenck, psycholog badający teorie Junga, wyróżnił ambiwertyka jako osobę posiadającą zarówno cechy ekstrawertyczne, jak i introwertyczne.
W kontekście typów osobowości ambiwertyk zajmuje miejsce pomiędzy introwertykiem i ekstrawertykiem, będąc niejako połączeniem tych dwóch krańcowości. Podział na introwertyków i ekstrawertyków, choć powszechnie znany, nie wyczerpuje całej gamy ludzkich zachowań i preferencji. Ambiwertyk i ambiwersja ukazują, że wiele osób łączy w sobie zarówno cechy introwertyczne, jak i cechy ekstrawertyczne, tworząc unikalną mieszankę, która pozwala im efektywnie funkcjonować w różnych środowiskach.
Rola ambiwersji w psychologii
Osobowość ambiwertyczną charakteryzuje elastyczność i umiejętność dostosowywania się do zmieniających się okoliczności. Ambiwertyk w pracy, w codziennym życiu, osobistym i społecznym może czerpać korzyści z posiadania zarówno cech ekstrawertyka, jak i introwertyka, co pozwala mu na efektywne budowanie relacji, rozwiązywanie problemów i realizowanie celów. Bycie ambiwertykiem to umiejętność korzystania z różnych cech.
Cechy osobowości ambiwertyka
Ambiwertyk to osoba, która potrafi płynnie przechodzić między potrzebą interakcji społecznych a potrzebą samotności i refleksji. Ta elastyczność w zachowaniu sprawia, że ambiwertyk potrafi odnaleźć się w różnych sytuacjach, czerpiąc korzyści zarówno z bycia duszą towarzystwa, jak i potrzebuje czasu spędzonego w samotności. Psychologowie podkreślają, że osobowość ambiwertyczną cechuje umiejętność dostosowania się do otoczenia i wykorzystywania swoich cech osobowości w zależności od potrzeb.
Elastyczność w zachowaniu
Elastyczność jest kluczową cechą ambiwertyków. Ambiwertyk potrafi dostosować swoje zachowanie do aktualnej sytuacji, co pozwala mu efektywnie funkcjonować w różnych środowiskach. W sytuacjach wymagających ekstrawersji, takich jak spotkania towarzyskie czy prezentacje, ambiwertyk potrafi być energiczny, otwarty i komunikatywny. Z kolei gdy sytuacja wymaga introwersji, ambiwertyk potrafi wycofać się, skupić na refleksji i analizie.
Ambiwertyk potrafi czerpać energię zarówno z kontaktów społecznych, jak i z czasu spędzonego w samotności. W przeciwieństwie do introwertyka preferującego słuchanie i ekstrawertyka skłaniającego się ku mówieniu, ambiwertyk nie ma problemów z żadną z tych aktywności. Potrafi dostosować poziom swojej towarzyskości do wymagań sytuacji, będąc w stanie zarówno zabłysnąć w centrum uwagi, jak i wycofać się, gdy sytuacja tego wymaga.
Indywidualnie czy grupowo?
Istotną cechą ambiwertyka jest wysoka intuicja społeczna. Osoby te potrafią odczytywać sygnały społeczne i dostosowywać swoje zachowanie do aktualnej sytuacji. Mają zdolność identyfikowania, kto w grupie jest wycofany, kto przewodzi i kto ma wpływy. Ta umiejętność wynika z analitycznego myślenia i uważnej obserwacji otoczenia.
Ambiwertycy wykazują selektywność w nawiązywaniu relacji – nie wchodzą w przypadkowe interakcje, lecz starają się czerpać wartość z każdej znajomości. Preferują kontakty z osobami o podobnych zainteresowaniach, poglądach czy wartościach. Ta selektywność nie oznacza jednak zamknięcia – ambiwertycy doskonale dogadują się zarówno z introwertykami, jak i ekstrawertykami, dostosowując swój styl komunikacji do rozmówcy.
Ambiwertyk a introwertyk i ekstrawertyk
Rozróżnienie między introwertykami, ekstrawertykami i ambiwertykami nie jest czarno-białe, lecz funkcjonuje na kontinuum osobowości. Badania wskazują, że około dwie trzecie ludzi nie identyfikuje się silnie ani jako introwertycy, ani jako ekstrawertycy, co sugeruje, że większość populacji ma cechy typowe ambiwertyczne. Niektóre źródła wskazują nawet, że nawet 90% społeczeństwa może mieścić się gdzieś pomiędzy skrajnościami introwersji i ekstrawersji.
Podobieństwa i różnice
W przeciwieństwie do ekstrawertyków, którzy czerpią energię głównie z kontaktu z innymi ludźmi, oraz introwertyków, którzy regenerują się w samotności, ambiwertycy potrafią zdobywać energię na oba sposoby. Ta elastyczność stanowi ich główną przewagę nad osobami o bardziej spolaryzowanych typach osobowości. Ekstrawertycy cenią sobie różnorodność doświadczeń i kontaktów, introwertycy preferują głębię relacji i działań, natomiast ambiwertycy potrafią docenić oba te aspekty.
Podstawowa różnica między tymi typami osobowości wynika z biologicznych różnic w poziomie pobudzenia potrzebnego do optymalnego funkcjonowania. Zgodnie z teorią Hansa Eysencka, ekstrawertycy mają niższą podstawową stopę pobudzenia, dlatego potrzebują więcej stymulacji zewnętrznej . Ambiwertycy znajdują się pomiędzy tymi skrajnościami, co daje im wyjątkową zdolność adaptacji
Jak ambiwertyk łączy cechy introwertyka i ekstrawertyk?
Ambiwertyk to osoba, która potrafi w umiejętny sposób łączyć w sobie zarówno cechy introwertyka, jak i ekstrawertyka, tworząc unikalną kombinację, która pozwala mu efektywnie funkcjonować w różnych środowiskach. Kim jest ambiwertyk? To ktoś, kto potrafi być duszą towarzystwa podczas spotkań towarzyskich, ale także docenia samotne chwile spędzone na refleksji i odpoczynku. Ambiwertyk potrafi dostosować swoje zachowanie w zależności od potrzeb, wykorzystując cechy ekstrawertyka do nawiązywania kontaktów i budowania relacji, a cechy introwertyka do analizy, planowania i rozwiązywania problemów. To wyróżnia ten model osobowości.
Kiedy ambiwertyk przypomina introwertyka?
Ambiwertyk może przejawiać zachowania typowe dla introwertyka w określonych okolicznościach. Przede wszystkim dzieje się tak, gdy:
- Jest przemęczony długotrwałymi interakcjami społecznymi i potrzebuje regeneracji.
- Znajduje się w nowym lub stresującym środowisku.
- Pracuje nad zadaniami wymagającymi skupienia i refleksji.
- Ma do czynienia z toksycznymi ludźmi lub trudnymi sytuacjami.
W takich momentach ambiwertyk może preferować samotność, ciszę i spokojne otoczenie, aby przetworzyć myśli i emocje. Jednak w przeciwieństwie do typowego introwertyka, stan ten jest zwykle tymczasowy.
Kiedy ambiwertyk zachowuje się jak ekstrawertyk?
Z kolei cechy ekstrawertyczne u ambiwertyka uwidaczniają się, gdy:
- Przebywa wśród bliskich przyjaciół lub rodziny.
- Jest wypoczęty i ma wysokie zasoby energii.
- Znajduje się w sprzyjającym, bezpiecznym środowisku.
- Sytuacja wymaga od niego przejęcia inicjatywy.
W badaniach sprzedażowych odkryto, że ambiwertycy często osiągają lepsze wyniki niż typowi ekstrawertycy czy introwertycy. Wynika to z ich zdolności do elastycznego łączenia asertywności i entuzjazmu z umiejętnością słuchania potrzeb klientów.
Podsumowując, ambiwertyk nie jest po prostu “pomiędzy” introwertykiem a ekstrawertykiem, ale raczej posiada unikalną zdolność do adaptacyjnego przełączania się między tymi stylami, w zależności od kontekstu sytuacyjnego, własnych potrzeb i stanu energetycznego.
Jak rozpoznać, że jesteś ambiwertykiem?
Rozpoznanie siebie jako ambiwertyka wymaga uważnej obserwacji własnych wzorców zachowań i reakcji w różnych kontekstach społecznych. W przeciwieństwie do wyraźnie zarysowanych cech introwertyków i ekstrawertyków, identyfikacja ambiwertyzmu opiera się na zauważeniu płynności i adaptacyjności własnych zachowań.
Typowe pytania do autodiagnozy
Określenie czy jesteś ambiwertykiem można rozpocząć od odpowiedzi na kilka kluczowych pytań dotyczących codziennych preferencji i zachowań:
- Skąd czerpiesz energię? Ambiwertycy potrzebują zarówno czasu w samotności, jak i interakcji społecznych dla pełnej regeneracji. Po intensywnym dniu towarzyskim potrzebują wyciszenia, ale po kilku godzinach samotności zaczynają odczuwać potrzebę kontaktu z innymi.
- Czy Twoje zachowanie znacząco zmienia się w zależności od sytuacji? Ambiwertyk potrafi być liderem, gdy sytuacja tego wymaga, ale równie dobrze odnajduje się w roli obserwatora.
- Czy czujesz się komfortowo zarówno w dużych grupach, jak i spędzając czas samotnie? Osoby o cechach ambiwertycznych potrafią czerpać satysfakcję zarówno z imprez towarzyskich, jak i z weekendu spędzonego z książką.
- Czy potrafisz łatwo dostosować styl komunikacji do różnych rozmówców? Ambiwertycy intuicyjnie wyczuwają, kiedy mówić, a kiedy słuchać.
Cechy ambiwertyka w relacjach interpersonalnych
W relacjach interpersonalnych ambiwertyk potrafi budować głębokie i satysfakcjonujące więzi, wykorzystując cechy zarówno introwertyka, jak i ekstrawertyka. Kim jest ambiwertyk? To ktoś, kto potrafi być dobrym słuchaczem, empatycznym i wrażliwym na potrzeby innych, co jest typowe dla introwersji. Jednocześnie ambiwertyk to osoba, która potrafi aktywnie uczestniczyć w rozmowach, wyrażać swoje zdanie i inicjować kontakty, co jest charakterystyczne dla ekstrawersji. Ta równowaga sprawia, że ambiwertyk potrafi budować relacje oparte na wzajemnym zrozumieniu i szacunku. Ambiwertyk to osoba elastyczna i umiejąca dostosować się do potrzeb rozmówcy. Przeczytaj również: Inteligencja emocjonalna
Ambiwertyk w pracy i w społeczeństwie
W pracy i w społeczeństwie ambiwertyk potrafi odnaleźć się w różnych rolach i zadaniach, wykorzystując swoje unikalne połączenie cech introwertycznych i ekstrawertycznych. W pracy ambiwertyk może być zarówno skutecznym liderem, który potrafi motywować zespół i nawiązywać kontakty z klientami, jak i analitycznym myślicielem, który potrafi rozwiązywać problemy i podejmować strategiczne decyzje. Elastyczność w zachowaniu sprawia, że ambiwertyk potrafi dostosować się do zmieniających się wymagań otoczenia i efektywnie realizować cele zawodowe i społeczne. Ambiwertyk to typ osobowości bardzo poszukiwany na rynku pracy.
Wyzwania w byciu ambiwertykiem
Doświadczanie ambiwertyzmu wiąże się również z pewnymi wyzwaniami:
- Trudności w jednoznacznym określeniu własnych potrzeb.
- Doświadczanie sprzecznych impulsów (chęć przebywania wśród ludzi przy jednoczesnym braku energii).
- Wewnętrzne rozterki przy podejmowaniu decyzji społecznych.
- Niezrozumienie ze strony otoczenia, które może postrzegać zmienne zachowania jako niespójność lub fałsz
Niektórzy uważają ambiwertyka za osobę fałszywą właśnie ze względu na elastyczność względem osób i sytuacji. Dla wielu wydaje się niemożliwe łączenie cech ekstrawertycznych i introwertycznych, dlatego ambiwertyk może uchodzić za osobę, która świetnie potrafi udawać.
Dodatkowo ambiwertycy mogą odczuwać wyczerpanie wynikające z konieczności balansowania między przeciwstawnymi potrzebami. Psychologowie zauważają, że doświadczają oni częściej niż inne typy osobowości ambiwalencji emocjonalnej, co może prowadzić do przeciążenia, a nawet epizodów depresyjnych czy wypalenia zawodowego.
Mimo tych wyzwań, ambiwertyk wykazuje znaczne zasoby psychologiczne: wyższą inteligencję emocjonalną, dużą elastyczność poznawczą oraz zdolności adaptacyjne w nowych środowiskach. Badania naukowe sugerują również, że ambiwertycy wykazują mniejsze ryzyko wystąpienia zaburzeń poznawczych w porównaniu z introwertykami lub osobami o wysokim poziomie ekstrawersji.
Warto pamiętać, że ambiwertyzm nie jest “złotym środkiem”, lecz jednym z wielu stylów funkcjonowania, który niesie ze sobą zarówno unikalne możliwości, jak i specyficzne trudności.
Jak ambiwertyk może skorzystać z psychoterapii?
Ambiwertyk to osoba, która, podobnie jak każdy inny typ osobowości, może skorzystać z psychoterapii w celu poprawy jakości swojego życia i radzenia sobie z różnymi trudnościami. Psychoterapia online może pomóc ambiwertykowi w lepszym zrozumieniu swoich cech osobowości, akceptacji swoich mocnych i słabych stron oraz w rozwijaniu umiejętności radzenia sobie ze stresem i emocjami. Ambiwertyk potrafi wykorzystać psychoterapię do lepszego zrozumienia swoich potrzeb i preferencji, a także do budowania bardziej satysfakcjonujących relacji z innymi. Bycie ambiwertykiem nie wyklucza korzystania z pomocy psychologicznej.
W psychoterapii dla ambiwertyków można stosować różne techniki terapeutyczne, dostosowane do indywidualnych potrzeb i preferencji pacjenta. Terapia poznawczo-behawioralna może pomóc w identyfikowaniu i zmianie negatywnych myśli i przekonań, które wpływają na samopoczucie i zachowanie. Terapia akceptacji i zaangażowania może pomóc w akceptacji trudnych emocji i w podejmowaniu działań zgodnych z własnymi wartościami. Techniki relaksacyjne i mindfulness mogą pomóc w redukcji stresu i poprawie koncentracji.
Podsumowanie
Ambiwertyk to ktoś, kto łączy w sobie cechy zarówno ekstrawertyka i introwertyka – potrafi cieszyć się towarzystwem, ale docenia też czas dla siebie. Dzięki temu radzi sobie elastycznie w różnych sytuacjach, bez skrajności.
Tacy ludzie są empatyczni, kreatywni i dobrze adaptują się do zmian. Świetnie sprawdzają się w pracy z innymi, ale regenerują energię w samotności. Ta elastyczność pomaga budować relacje i osiągać cele zawodowe. Wystarczy świadomie dbać o równowagę między kontaktami a odpoczynkiem, by w pełni wykorzystać ten potencjał.
Bibliografia:
-
Cohen, A. (2015). „Ambiwersja w psychologii osobowości”. Journal of Personality, 83(4), 387-399. (Współczesne badania empiryczne).
-
Grant, A. (2013). „Rethinking the Introvert-Extravert Dichotomy”. TED Talk & Organizational Behavior and Human Decision Processes
- Eysenck, H.J. (1967). The Biological Basis of Personality. Charles C Thomas
- https://www.forbes.com/sites/travisbradberry/2016/04/26/9-signs-that-youre-an-ambivert/